Wat regelt de WOR?
De WOR geeft medewerkers via een gekozen ondernemingsraad een stem bij belangrijke besluiten. De wet regelt vier dingen: wanneer een OR verplicht is, hoe de OR wordt samengesteld en gekozen, hoe de OR overlegt met de bestuurder, en welke rechten de OR heeft.
De belangrijkste artikelen
| Artikel | Waar gaat het over? |
|---|---|
| Artikel 2 | Een OR is verplicht bij in de regel ten minste 50 werkzame personen. |
| Artikel 6 | Het aantal OR-leden en wie mag stemmen en zich kandidaat stellen. |
| Artikel 7 | De OR kiest uit zijn midden een voorzitter, die de OR in rechte vertegenwoordigt. |
| Artikel 9 en 10 | De verkiezing: anonieme (geheime) stemming aan de hand van kandidatenlijsten van vakbonden en medewerkers. |
| Artikel 12 | De zittingsduur: in principe 3 jaar. |
| Artikel 17 en 18 | Voorzieningen, vergadertijd en scholing voor OR-leden. |
| Artikel 21 | Verbod op benadeling van kandidaten, (gewezen) OR-leden en de secretaris. |
| Artikel 23 en 24 | Het overleg tussen OR en bestuurder. |
| Artikel 25 en 26 | Adviesrecht, en beroep bij de Ondernemingskamer. |
| Artikel 27 | Instemmingsrecht bij personeelsregelingen. |
| Artikel 28 | Bevorderende taken, zoals naleving van arbo-regels en gelijke behandeling. |
| Artikel 31 | Recht op informatie. |
| Artikel 35b tot en met 35d | Medezeggenschap in organisaties met minder dan 50 personen. |
| Artikel 36 | Geschillen over de naleving van de wet gaan naar de kantonrechter. |
Hoe groot wordt de OR?
Het aantal leden hangt af van het aantal werkzame personen (artikel 6).
| Werkzame personen | Aantal OR-leden |
|---|---|
| Minder dan 50 | 3 |
| 50 tot 100 | 5 |
| 100 tot 200 | 7 |
| 200 tot 400 | 9 |
| 400 tot 600 | 11 |
| 600 tot 1.000 | 13 |
| 1.000 tot 2.000 | 15 |
| Elk volgend duizendtal | 2 leden extra, tot maximaal 25 |
Wie meetelt als werkzame persoon, leest u op In de onderneming werkzame personen.
Overleg, advies en instemming
De OR en de bestuurder bespreken ten minste twee keer per jaar de algemene gang van zaken (artikel 24). Daarbij meldt de bestuurder ook voorgenomen besluiten waarover de OR advies of instemming geeft. Vraagt de OR of de bestuurder om overleg, dan vindt dat binnen twee weken plaats (artikel 23).
Adviesrecht (artikel 25). De OR geeft advies over belangrijke besluiten, zoals een reorganisatie, verhuizing, fusie, sluiting of grote investering. Wijkt de bestuurder af van het advies, dan wacht hij een maand met uitvoeren. In die maand kan de OR in beroep gaan bij de Ondernemingskamer (artikel 26).
Instemmingsrecht (artikel 27). Voor regelingen over het personeel heeft de bestuurder instemming van de OR nodig. Bijvoorbeeld werktijden en vakantie, beloningssystemen, arbo en verzuim, opleiding, beoordeling, klachten, privacy van medewerkers en de klokkenluidersregeling. Zonder instemming kan de bestuurder de kantonrechter om toestemming vragen.
Meer uitleg met voorbeelden staat op Rechten van de ondernemingsraad.
Faciliteiten en bescherming
- De OR vergadert zoveel mogelijk in werktijd en krijgt de voorzieningen die redelijkerwijs nodig zijn (artikel 17).
- OR-leden krijgen betaalde tijd voor onderling overleg: ten minste 60 uur per jaar (artikel 18).
- Scholing: ten minste 5 dagen per jaar voor OR-leden, 8 dagen als zij ook in een commissie zitten (artikel 18).
- Kandidaten, OR-leden, gewezen leden en de secretaris mogen niet worden benadeeld vanwege hun werk voor de OR (artikel 21).
- De kosten van de OR, zoals scholing en deskundigen, zijn voor rekening van de ondernemer (artikel 22).
Kleinere organisaties
Werken er 10 tot 50 personen en is er geen OR of personeelsvertegenwoordiging? Dan komt de ondernemer ten minste twee keer per jaar met alle medewerkers bijeen (artikel 35b). Vraagt de meerderheid erom, dan stelt hij een personeelsvertegenwoordiging in (artikel 35c). Lees meer op Personeelsvertegenwoordiging (PVT).
Een wet uit 1950
De eerste Wet op de ondernemingsraden dateert uit 1950 en was een initiatief van Willem Drees. In de beginjaren was de directeur standaard lid van de ondernemingsraad. Sinds de herziening eind jaren zeventig is de OR een zelfstandig orgaan van medewerkers en overlegt hij met de bestuurder als gesprekspartner.
Daarna is de wet regelmatig aangepast. Op Directie in de OR? leest u wie van de leiding wel en niet mag stemmen.
De wijziging van 1 januari 2022
Met de Verzamelwet SZW 2022 kregen medewerkers met korte en flexibele contracten eerder medezeggenschap. Per 1 januari 2022 veranderde het volgende:
| Onderdeel | Tot 2022 | Sinds 2022 |
|---|---|---|
| Actief kiesrecht (stemmen) | 6 maanden | 3 maanden |
| Passief kiesrecht (kandidaat stellen) | 12 maanden | 3 maanden |
| Uitzendkracht telt mee als werkzame persoon | na 24 maanden | na 15 maanden |
Het OR-reglement mag van de termijnen voor kiesrecht afwijken. Check daarom of uw reglement nog de oude termijnen noemt. Meer daarover op In de onderneming werkzame personen.
Veelgestelde vragen over de WOR
Wat betekent WOR?
WOR staat voor Wet op de ondernemingsraden. Het is de wet die de medezeggenschap van medewerkers via een ondernemingsraad regelt.
Vanaf hoeveel medewerkers is een OR verplicht?
Vanaf 50 personen die in de regel in de onderneming werkzaam zijn, ook uitzendkrachten na 15 maanden. Zie Wanneer is een OR verplicht?
Wat gebeurt er als een werkgever geen OR instelt?
Iedere belanghebbende, bijvoorbeeld een medewerker of vakbond, kan de kantonrechter vragen de werkgever tot naleving te verplichten (artikel 36).
Hoe vaak wordt de OR gekozen?
In principe elke 3 jaar. Uw OR-reglement kan een andere termijn noemen.
Staat in de WOR hoe de verkiezing moet verlopen?
De WOR legt de hoofdlijnen vast: anonieme stemming en kandidatenlijsten. De uitwerking staat in het OR-reglement. Zie OR-reglement en het Draaiboek OR-verkiezingen.
Links naar de wet
- De actuele Wet op de ondernemingsraden op wetten.overheid.nl
- SER: stappenplan oprichten ondernemingsraad voor medewerkers
- Rijksoverheid: rechten van de ondernemingsraad
Bronnen: Wet op de ondernemingsraden (wetten.overheid.nl), Verzamelwet SZW 2022 (pdf), SER: stappenplan oprichten ondernemingsraad.